Eftirfylgni: Landhelgisgæsla Íslands - Verkefni og fjárreiður

16.02.2026

Með þessari skýrslu gerir Ríkisendurskoðun grein fyrir eftirfylgni með þeim niðurstöðum og tillögum til úrbóta sem settar voru fram í skýrslunni Landhelgisgæsla Íslands – Verkefni og fjárreiður, sem út kom í janúar 2022. Hún var unnin að beiðni Alþingis sem var samþykkt 8. desember 2020, sbr. þskj. 497 á 151. löggjafarþingi. 

Eftirfylgni: Landhelgisgæsla Íslands - Verkefni og fjárreiður (pdf)

Mynd með færslu

Útdráttur skýrslu

Í janúar 2022 birti Ríkisendurskoðun skýrsluna Landhelgisgæsla Íslands – Úttekt á verkefnum og fjárreiðum. Þar voru settar fram samtals níu ábendingar til Landhelgisgæslunnar, dómsmálaráðuneytis, utanríkisráðuneytis og forsætisráðuneytis. Við eftirfylgni með skýrslunni haustið 2025 kom í ljós að einungis hafði verið komið að fullu til móts við eina ábendingu af þessum níu. Að mati Ríkisendurskoðunar líða málefni Landhelgisgæslunnar enn fyrir að ekki hefur enn verið mörkuð raunsæ og árangursmiðuð stefna um starfsemina ásamt fjárfestingaráætlun til lengri tíma.

 

Ábendingar í skýrslunni 2022

Mat Ríkisendurskoðunar á viðbrögðum

Ábyrgðaraðili

Taka þarf skýrar og raunhæfar ákvarðanir um verkefni og tækjakost Landhelgisgæslunnar.

Ekki hefur verið komið til móts við ábendinguna. Ekki hafa verið fest í sessi skýr markmið um þjónustustig og viðbragðsgetu Landhelgisgæslunnar. Slík markmið eru nauðsynlegur til að hægt sé að meta þörf fyrir mannafla og tækjakost. 

dómsmálaráðuneyti og Landhelgisgæslan

Festa þarf í sessi áætlun um fjárfestingar Landhelgisgæslunnar til langs tíma.

Ekki hefur verið komið til móts við ábendinguna. Ekki er fyrir hendi langtímaáætlun um fjárfestingar eða eignastýringu Landhelgisgæslunnar. 

Bæta verður eftirlit með landhelginni og auka viðveru flugvélar Landhelgisgæslunnar (TF-SIF).

Ekki hefur verið komið til móts við ábendinguna. Tilhögun eftirlits með íslenskri efnahagslögsögu er í meginatriðum óbreytt frá því sem var 2022. 

Taka þarf til skoðunar hvort breyta eigi samsetningu og nýtingu skipaflota Landhelgisgæslunnar. Kanna þarf hvort ávinningur væri í því fólginn að nýta lagaheimild til að útvista verkefnum sjómælinga og nýta það fé sem fer til reksturs Baldurs til að styrkja útgerð varðskipa.

Komið hefur verið til móts við ábendinguna að hluta. Skoðun á samsetningu og nýtingu tækjakosts Landhelgisgæslunnar stendur yfir. 

Tryggja verður að fyrirkomulag og framkvæmd varnartengdra verkefna sé með þeim hætti að utanríkisráðuneyti sé í viðunandi stöðu til að hafa eftirlit með henni.

Komið hefur verið til móts við ábendinguna. Samstarf utanríkisráðuneytis og Landhelgisgæslu um framkvæmd varnartengdra verkefna hefur gengið vel.

dómsmálaráðuneyti, utanríkisráðuneyti og Landhelgisgæslan.

Kannaðir verði kosti þess að Landhelgissjóður verði lagður niður eða sameinaður annarri starfsemi Landhelgisgæslunnar.

Komið hefur verið til móts við ábendinguna að hluta. Að mati Ríkisendurskoðunar ber að ganga út frá því að sjóðurinn verði lagður niður.

dómsmálaráðuneyti

Skoða þarf hagræðingarmöguleika í rekstri Landhelgisgæslunnar. Kanna þarf gaumgæfilega hvað áhrif tækniframfarir hafa á mönnunarþörf stofnunarinnar.

Komið hefur verið til móts við ábendinguna að hluta. Frá árinu 2022 hafa takmarkaðar breytingar orðið á tilhögun og framkvæmd grundvallarþátta í starfseminni.

Landhelgisgæslan

Landhelgisgæslan á að hætta að kaupa olíu í Færeyjum.

 

Komið hefur verið til móts við ábendinguna að hluta.

dómsmálaráðuneyti og Landhelgisgæslan

Setja þarf reglur um nýtingu loftfara í verkefnum óviðkomandi eftirlits- og björgunarstörfum.

Komið hefur verið til móts við ábendinguna að hluta. Ljúka þarf gerð viðmiðunarreglna um not á tækjakosti Landhelgisgæslunnar til annarra verkefna en þeirra sem falla undir lögbundið hlutverk hennar.

dómsmálaráðuneyti, forsætisráðuneyti og Landhelgisgæslan